سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
32
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)
كلام مرحوم سلطان العلماء و توجيه فرموده شيخ ( ره ) سلطان العلماء عليه الرحمه در حاشيه مىفرماين : مخفى نماند كه مرحوم شيخ طوسى در مسئله نائم جنايت شخص خواب را از قبيل اسباب قرار داده و اين معنا را دليل براى ضامن بودن شخص از مال خودش دانستند ولى در اينجا اندراج فعل در تحت اسباب را دليل بر اين قرار دادهاند كه ضامن عاقله او مىباشد و بحسب ظاهر اين دو بيان با هم متضاد است ولى منظور ايشان آنست كه : ضابطه و قاعده سببيّت شرعيّه جعل شارع مىباشد لذا چنين پنداشتهاند كه در مسئله نائم شارع مقدّس فعل خواب را سبب براى ضمان در مال خود او قرار داده و در اينجا عاقلهاش را ضامن معرفى كرده و پرواضح است كه اين كلام از مرحوم شيخ صرف دعوى بلكه به منزله مدّعائى است بدون دليل . تضعيف رأى مرحوم شيخ در كلام شارح ( ره ) مرحوم شارح مىفرماين : رأى شيخ عليه الرّحمه ضعيف و غير قابل اعتماد است زيرا فعل ياد شده از جانى طبق ضابطهاى كه قبلا بيان شد خطاء غير محض بوده و اطراد اين قاعده مقتضى است كه حكم آن را بر فعل مزبور مترتب دانسته و بدين ترتيب ملتزم شويم كه ضامن خود جانى است نه عاقله او . مضافا به اينكه ضامنت ديگرى در قبال جنايت جانى امريست بر خلاف